Servikal Serklaj Nedir? Vajinal Serklaj Ameliyatı ve Uygulamaları

Servikal Serklaj Ameliyatı Neden Yapılır?

Rahim ağzı yetmezliği yaşayan kadınlarda, rahim ağzının zamanından önce yumuşaması ve açılması söz konusudur. Bu durum, özellikle gebeliğin ikinci trimesterinde ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Vajinal serklaj işlemi, bu riskleri önemli ölçüde azaltarak güvenli bir gebelik süreci sağlar.

Rahim ağzı normalde gebelik boyunca sıkıca kapalı kalmalı ve sadece doğum sırasında açılmalıdır. Ancak bazı durumlarda, rahim ağzı gebeliğin erken dönemlerinde zayıflayabilir ve açılmaya başlayabilir. İşte tam bu noktada servikal serklaj devreye girer. Düşünün ki, bir çadırın direğini sağlamlaştırır gibi, serklaj dikişi de rahim ağzını destekleyerek bebeğinizin güvende kalmasını sağlar.

Servikal Serklaj Türleri Nelerdir?

Tıbbi uygulamada farklı serklaj teknikleri kullanılır ve her bir teknik belirli durumlar için daha uygun olabilir. Doktorunuz, sizin özel durumunuza göre en uygun yöntemi seçecektir.

McDonald Serklajı

En yaygın kullanılan servikal serklaj yöntemidir. Bu teknikte, rahim ağzının dış kısmına dairesel bir dikiş atılır ve rahim ağzı sıkıca kapatılır. McDonald serklajının en büyük avantajı, hem uygulanmasının hem de çıkarılmasının nispeten kolay olmasıdır. İşlem genellikle 15-20 dakika sürer ve lokal veya genel anestezi altında yapılabilir.

Shirodkar Serklajı

McDonald’a göre daha invaziv bir yöntem olan Shirodkar serklajında, dikiş rahim ağzının iç dokusuna yerleştirilir. Bu yöntem, rahim ağzının mukoza tabakası altına dikiş atıldığı için daha sağlam bir destek sağlar. Genellikle rahim ağzı ciddi şekilde zayıflamış veya önceki serklaj işlemleri başarısız olmuş hastalarda tercih edilir.

Abdominal Serklaj

Vajinal yolla yapılamayan durumlarda, karın içinden rahim ağzına ulaşılarak serklaj uygulanır. Bu yöntem daha karmaşık olmakla birlikte, vajinal serklajın mümkün olmadığı anatomik durumlarda hayat kurtarıcıdır. Abdominal serklaj genellikle laparoskopik cerrahi ile uygulanır ve genellikle gebelik öncesi dönemde planlanır.

Servikal Serklaj Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Vajinal serklaj işlemi, gebeliğin genellikle 12-14. haftaları arasında planlanır. Bu zamanlama, bebeğin temel organlarının gelişiminin tamamlandığı ancak rahim ağzının henüz açılmaya başlamadığı optimal dönemdir. İşlem öncesi hazırlık süreci, hem fiziksel hem de psikolojik olarak anne adayının rahatlaması için önemlidir.

İşlem Süreci

Servikal serklaj ameliyatı sırasında hasta ameliyat masasında özel bir pozisyonda yatırılır. Anestezi uygulandıktan sonra, doktorunuz rahim ağzına erişmek için özel aletler kullanır. Steril bir ortamda, seçilen tekniğe göre rahim ağzına dikiş materyali yerleştirilir. Dikiş, rahim ağzını sıkıca kapatacak şekilde ayarlanır ancak kan dolaşımını engellemeyecek kadar gevşektir.

İşlem sırasında kullanılan dikiş materyali genellikle emilmeyen, kalın ve dayanıklı bir iplik türüdür. Bu iplik, gebelik boyunca rahim ağzını kapalı tutacak gücü sağlamalıdır. Ameliyat sonrasında, dikişin yerinde olup olmadığı ultrason ile kontrol edilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Serklaj işlemi sonrasında birkaç saatlik gözlem süresi gerekir. Hafif kramp ve kanama normaldir ve genellikle birkaç gün içinde azalır. İlk 24-48 saat dinlenme önerilir ve cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır. Çoğu kadın, işlemden sonra birkaç gün içinde normal aktivitelerine dönebilir, ancak ağır kaldırmaktan ve aşırı fiziksel aktivitelerden kaçınılması gerekir.

Servikal Serklaj Dikişi Ne Zaman Alınır?

Serklaj dikişinin alınma zamanı, gebeliğin seyrine göre planlanır. Genellikle 36-37. gebelik haftalarında, doğal doğum yaklaştığında dikiş alınır. Bu zamanlama, bebeğin yeterince olgunlaşmasını beklerken, erken doğum riskini de minimize eder.

Ancak bazı durumlarda dikişin daha erken alınması gerekebilir. Örneğin, erken doğum belirtileri başlamışsa, su kesesi çatlamışsa veya enfeksiyon gelişmişse dikiş acil olarak alınır. Dikiş alma işlemi nispeten basittir ve genellikle yerel anestezi ile yapılır. İşlem birkaç dakika sürer ve çoğu kadın hemen ardından eve gidebilir.

Servikal Serklaj Riskleri ve Komplikasyonları

Her tıbbi müdahale gibi, servikal serklaj da bazı riskler taşır. Ancak bu riskler, deneyimli ellerde ve uygun koşullarda minimize edilebilir. İşlemin potansiyel komplikasyonlarını bilmek, herhangi bir sorun geliştiğinde erken müdahale edilmesini sağlar.

Bu risklere rağmen, servikal serklaj rahim ağzı yetmezliğinde altın standart tedavi yöntemidir. Araştırmalar, uygun hastalarda serklaj uygulamasının erken doğum oranını %50’ye kadar azalttığını göstermektedir.

Servikal Serklaj Sonrası Gebelik Takibi

Serklaj işlemi sonrasında düzenli gebelik takibi büyük önem taşır. Bu takipler, hem serklajın yerinde olup olmadığını kontrol etmek hem de olası komplikasyonları erken tespit etmek için gereklidir.

Düzenli Kontrol Takvimi

Serklaj sonrası ilk kontrol genellikle 1-2 hafta içinde yapılır. Bu kontrolde rahim ağzı muayene edilir ve dikişin yerinde olup olmadığı kontrol edilir. Ardından, her 2-4 haftada bir ultrason takibi önerilir. Bu takiplerde rahim ağzı uzunluğu ölçülür ve bebeğin gelişimi değerlendirilir.

24-28. gebelik haftaları arasında daha sık kontroller gerekebilir, çünkü bu dönemde bebeğin büyümesiyle birlikte rahim ağzına binen baskı artar. Eğer rahim ağzında kısalma tespit edilirse, yatak istirahati veya ek tedavi önlemleri gerekebilir.

Servikal Serklaj Başarı Oranları

Servikal serklajın başarı oranı, birçok faktöre bağlıdır. Rahim ağzı yetmezliğinin nedeni, serklajın zamanlaması, anne adayının genel sağlık durumu ve önceki obstetrik öyküsü başarı oranını etkileyen önemli faktörlerdir.

Genel olarak, uygun hastalarda uygulanan servikal serklaj işlemi %70-90 oranında başarılıdır. Yani, 10 kadından 7-9’u serklaj sayesinde term gebeliğe (37 hafta ve üzeri) ulaşabilmektedir. Bu oran, serklaj yapılmayan rahim ağzı yetmezliği vakalarına kıyasla önemli bir iyileşme sağlar.

Başarıyı Etkileyen Faktörler

Serklajın erken dönemde (12-14. haftalar) uygulanması başarı oranını artırır. Geç dönemde (20. hafta sonrası) uygulanan serklajlar daha az başarılıdır. Önceki gebeliklerde serklaj uygulanmış ve başarılı olmuşsa, tekrar serklaj yapılması durumunda başarı oranı yüksektir.

Çoğul gebeliklerde (ikiz, üçüz) serklaj başarı oranı tek bebek gebeliklerine göre daha düşüktür. Buna rağmen, rahim ağzı yetmezliği olan çoğul gebeliklerde serklaj hala önemli bir tedavi seçeneğidir.

Servikal Serklaj Alternatifleri

Her durumda serklaj en iyi seçenek olmayabilir. Bazı vakalarda, alternatif tedavi yöntemleri daha uygun olabilir veya serklaja ek olarak uygulanabilir.

Progesteron Tedavisi

Vajinal progesteron supozituarları, rahim ağzı kısalığı olan kadınlarda serklaja alternatif veya ek olarak kullanılabilir. Progesteron, rahim ağzını yumuşatan ve açılmasını kolaylaştıran hormonların etkisini azaltır. Özellikle hafif rahim ağzı kısalığı olan ve serklaj için uygun olmayan hastalarda tercih edilir.

Arabin Pesarisi

Arabin pesarisi, vajene yerleştirilen silikon bir araçtır ve rahim ağzına mekanik destek sağlar. Serklaja göre daha az invaziv olması ve komplikasyon riskinin düşük olması avantajlarıdır. Ancak etkinliği serklaj kadar yüksek değildir ve genellikle hafif vakalarda tercih edilir.

Yatak İstirahati ve Aktivite Kısıtlaması

Tam yatak istirahati, geçmişte sıklıkla önerilen bir yöntemdi, ancak günümüzde etkinliği tartışmalıdır. Uzun süreli yatak istirahati, kas erimesi, kan pıhtısı riski ve psikolojik sorunlara yol açabilir. Bunun yerine, ağır aktivitelerden kaçınma ve düzenli dinlenme önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç ve Öneriler

Servikal serklaj, rahim ağzı yetmezliği olan kadınlar için güvenli ve etkili bir tedavi yöntemidir. Doğru zamanlama, uygun teknik seçimi ve düzenli takip ile başarı oranı oldukça yüksektir. Eğer önceki gebeliklerinizde erken doğum veya geç dönem düşük yaşadıysanız, bir sonraki gebeliğinizde serklaj ihtiyacınız olup olmadığını doktorunuzla mutlaka görüşmelisiniz.

Unutmayın ki, her gebelik farklıdır ve tedavi planınız size özel olarak hazırlanmalıdır. Rahim ağzı yetmezliği tanısı almışsanız veya risk faktörleriniz varsa, gebelik öncesi danışmanlık almanız büyük önem taşır. Erken tanı ve uygun tedavi ile sağlıklı bir gebelik süreci yaşayabilir ve bebeğinizle tanışma mutluluğunu yaşayabilirsiniz.

İlgili Konular: Riskli Gebelik Takibi | Düşük Tehdidi Belirtileri | İleri Yaş Gebelik Riskleri | Gebelikte Ultrason Takibi | Doğum Sonrası Kanama